Kapitalist savaş her yönüyle devam ediyor. Bu savaşın etkilerini sanatta, sporda, ekonomide olduğu gibi teknolojide de hissediyoruz. Bir tarafta büyük teknoloji firmaları birbirini satın alırken diğer tarafta özgür yazılım gönüllüleri ürettikleri yazılımlarla insanlığa başka bir çıkış yolu olduğunu gösteriyorlar. Gelişmeleri biraz daha detaylı incelediğimizde aradaki savaşın ne kadar çetrefilli ve derin olduğunu görebiliriz.

Micro$oft Explorer 7.0 sürümünü duyururken özgürlükçü cepheden de cevap Firefox 2.0 ile geldi. Linux sistemler Berly projesi ile üç boyutlu masaüstü özelliğini kullanıcılara getirirken Micro$oft Vista Areo ile buna cevap vermeye çalıştı. Birçok yazılımın özgür versiyonları kullanıma açılırken Micro$oft katı lisans kurallarıyla teknoloji dünyasını kendi elinde tutmaya çalıştı.

Bir programın nasıl çalıştığını inceleyebilmek ve kendi gereksinimleri doğrultusunda bunun üstünde değişiklik yapabilme hakkı, özgür yazılımın temel ilkelerinden biridir. Bu sayade bir programdaki yararlı, kullanışlı özellikler incelenir ve ihtiyaç duyulan başka bir programa uyarlanabilir. Özgür yazılıma karşı çıkan çıkan Micro$oft ise 2006 yılı sonunda duyurduğu Explorer‘ın 7.0 versiyonunda Firefox ve Opera gibi web tarayıcılarının yıllardır kullandığı sekmeli sayfa özelliğini kendine uyarlamakta hiçbir sakınca görmemiştir ama. Benzer şekilde rakibi Firefox’tan aldığı arama motoru, RSS desteği gibi özelliklerini kullanmakta da herhangi bir sakınca görmemiştir. Bir tarafta özgür yazılım felsefesine karşı çıkan, bunun emeğe saygısızlık olduğunu ve benzeri safsataları öne süren Micro$oft tersi şekilde davranarak asıl emek hırsızlığını kendisi yapmaktadır ve bu özellikleri sanki kedisi bulmuş gibi kullanıcılarına sunmuştur. Tüm bunlar olurken Firefox’un temellerini oluşturan Netscape web tarayıcısı artık yeni sürüm çıkarmayacağını duyururken kullanıcılarına Firefox’la devam etmelerini önermiştir.

Mico$oft teknik olarak yarışta geri kaldığının farkında ve sırf bu nedenle çeşitli ayak oyunları ile bu açığı örtbas etmeye çalışıyor. Hali hazırda pekçok ofis progamının desteklediği ve ISO onaylı olan ODF standartı varken kendi uydurduğu OOXML standartını dünyaya dayatıyor. Benzer şekilde DRM (sayısal hak yönetimi) ile bilgi paylaşımını kendi kontrolü altında tutmaya çalışması da cabası.

Micro$oft bir başka hayal kırıklığını da uzunca bir süredir reklamını yaptığı, bir devrim etkisi yaratacakmış gibi gösterdiği Vista işletim sistemini geçtiğimiz yıl kullanıma açtığında yarattı. Doğrusunu söylemek gerekirse aslında bir devrim etkisi yarattmadı da değil. Ama bu devrim etkisi insanların Micro$oft’dan özgür yazılıma itekleyen bir yöndeydi. Bu beş yıl boyunca Micro$oft özellikle Apple firmasının Mac OS işletim sistemi başta olmak üzere birçok işletim sisteminin kullanışlı özelliklerini taklit etti. Sonuç olarak da hiç tatmin edici olmayan Vista işletim sistemini duyurdu. Yüksek donanım ihtiyacı nedeniyle birçok kullanıcı vistayı bilgisayarına kuramadı bile. Daha hoş bir görüntü sağlamak amacıyla Linux’ta Beryl olarak bilinen görsel uygulama Vista’da Areo adında taklit edilmeye çalışıldı. Sonuçta hoş bir görüntü ortaya çıktı ama bilgisayarın sistem kaynaklarını aşırı tüketmesi nedeniyle performansı olumsuz yönde etkiledi. Micro$oft Vista ile yeni getirdiği;

• Sisteme entegre edilmiş sayısal hak yönetimi (DRM) nedeniyle muzik ve film gibi dosyalari kopyalamayı kısıtlaması,
• Lisanslamadaki yüksek maliyetler,
• Kullanışsız yönetim arayüzü,
• Pahalı sistem gereksinimi nedeniyle bilgisayar kullanıcılarının özgür yazılıma daha ciddi bir şekilde bakmasına neden oldu.

Tüm bunlara cevaben Firefox 3.0 versiyonu ile daha performanslı ve daha az sistem kaynağı gerektiren 3.0 sürümünün test versiyonlarını duyurdu. Böylece her yeni yazılımın illa daha pahalı bir bilgisayar anlamına gelmeyeceği kanıtlanmış oldu. Kürtçe dil desteği ile OpenOffice, Firefox ve Ubuntu özgür yazılımın herkese açık olduğu gösterdi. Birçok özgürlükçü ülke devlet kuruluşlarında linuxa veya openoffice geçti. Böylece lisanslama için harcayacağı parayı farklı şekillerde değerendirdi.

Sonuç olarak geçtiğimiz yıl boyunca kapitalist yazılım şirketleri yaptıkları yenilikleri daha yüksek maliyet ve daha kısıtlı kullanım hakları ile sunarken özgür yazılım cephesi kullanıcısına çalıştırma, kopyalama, dağıtma, inceleme, değiştirme ve geliştirme özgürlüklerini sunmaya devam etti.

Kaynaklar: